Qelizat staminale janë qeliza me potencial të jashtëzakonshëm, të afta të rigjenerojnë çdo ind ose organ. Ndryshe nga ato, qelizat e një organizmi të rritur janë unipotente dhe nuk mund të shndërrohen në një lloj tjetër qelize.

Procesi i rigjenerimit të indeve dhe organeve. Shumica e organeve nuk kanë aftësinë të rigjenerohen, por qelizat e tyre plaken dhe dëmtohen me kalimin e kohës. Qelizat staminale kanë aftësinë të rigjenerojnë çdo ind ose organ.

Total Nucleated Count (TNC) është numri i përgjithshëm i qelizave me bërthamë në mostrën e gjakut të kordonit umbilikal. Përveç qelizave staminale, kjo mostër përmban edhe monocite, qeliza NK dhe limfocite T, të cilat secila veçmas ka përdorim në mjekësinë moderne. Ky është një parametër shumë i rëndësishëm, sepse mjekët bazohen në të për të përcaktuar nëse mostra është e mjaftueshme për trajtimin e një sëmundjeje të caktuar.

Qelizat staminale hematopoietike që përdoren për rigjenerimin e palcës së kockave në sëmundje si leuçemia ose anemia. Është shumë e rëndësishme të dihet numri i këtyre qelizave, pasi ai tregon potencialin e mostrës për t'u përdorur si transplant në trajtimin e sëmundjeve hematologjike.

Placenta është organi që formohet gjatë shtatzënisë dhe përfaqëson lidhjen ndërmjet nënës dhe foshnjës. Ajo është e pasur me qeliza staminale, të cilat mund të mblidhen së bashku me qelizat staminale nga gjaku i kordonit umbilikal. Kordoni umbilikal është pjesë përbërëse e placentës.

Xheli i Wharton-it është një substancë xhelatinoze që ndodhet brenda kordonit të kërthizës dhe mbron enët e tij të gjakut. Ai përbën një burim të pasur dhe të sigurt etikisht të qelizave staminale mezenkimale (MSC), të cilat karakterizohen nga rritje e shpejtë, aftësi e lartë rigjeneruese, modulim i sistemit imunitar dhe nxitje e riparimit të indeve.

Mund të shndërrohen në çdo lloj qelize të organizmit dhe në këtë mënyrë të rigjenerojnë çdo ind ose organ. Ato përbëjnë bazën e mjekësisë rigjeneruese. Numri më i madh i studimeve klinike kryhet pikërisht me këto qeliza.

Çdo terapi në të cilën, në vend të barnave, përdoren qeliza për trajtimin ose rigjenerimin e indeve dhe organeve. Më së shpeshti përdoren qelizat staminale, por vitet e fundit përdoren gjithashtu monocitet, qelizat NK dhe limfocitet T. Aktualisht janë në zhvillim rreth 7.000 studime klinike mbi terapitë qelizore, duke e bërë këtë një nga fushat më të studiuara të mjekësisë.

Terapia standarde i referohet trajtimit të pranuar dhe të mbështetur nga provat shkencore për një sëmundje të caktuar. Në studimet mbi qelizat staminale, ajo shërben si pika e referimit me të cilën krahasohet efektiviteti dhe siguria e terapive me qeliza staminale

Transplantimi i një organi ose qelizave nga një dhurues te një person tjetër. Përshtatshmëria për transplantim përcaktohet përmes tipizimit HLA.

Tipizimi HLA është analiza që përcakton përputhshmërinë midis dhuruesit të qelizave staminale dhe marrësit. Ekzistojnë 5 çifte gjenesh HLA, gjithsej 10 gjene, prej të cilave të paktën 6 duhet të përputhen që transplantimi alogjenik të jetë i mundur. Vëllezërit dhe motrat kanë shkallën më të lartë të përputhshmërisë në tipizimin HLA.

GVHD (Graft versus Host Disease) është një ndërlikim që mund të shfaqet pas transplantimit, kur qelizat imunitare të transplantit sulmojnë indet e marrësit, duke i njohur ato si të huaja. Kjo mund të çojë në komplikime serioze, madje edhe kërcënuese për jetën. Qelizat staminale nga gjaku i kordonit umbilikal tregojnë rrezikun më të ulët për zhvillimin e GVHD.

Aplikimi i qelizave staminale drejtpërdrejt në lëngun cerebrospinal (likuor). Në këtë mënyrë, qelizat staminale arrijnë drejtpërdrejt në tru dhe ndihmojnë në rigjenerimin e tij në sëmundje si autizmi ose paraliza cerebrale.

Procesi i përdorimit të barnave imunosupresive për të parandaluar refuzimin e indeve ose qelizave të transplantuara. Gjatë transplantimit alogjenik të qelizave ose organeve, organizmi i marrësit përpiqet natyrshëm të luftojë qelizat që nuk janë të tijat. Me ndihmën e barnave imunosupresive parandalohet ky reagim, në mënyrë që qelizat ose organi i transplantuar të pranohen nga organizmi i ri.

Qelizat Natural Killer (NK) kanë aftësinë të shkatërrojnë viruset, bakteret dhe qelizat kancerogjene. Gjaku i kordonit umbilikal është i pasur me qeliza NK, të cilat sot përdoren në terapitë për trajtimin e llojeve të ndryshme të sëmundjeve malinje.

Flluska të vogla që çlirohen nga qelizat staminale dhe ndikojnë në qelizat përreth. Ky është mekanizmi i veprimit imunologjik të qelizave staminale, përmes të cilit ato ndikojnë në mjedisin përreth pa u transformuar në një lloj të caktuar qelize.